De-verantwoordelijkheid-van-de-heerser

25 juli 2025

De verantwoordelijkheid van de heerser

De metgezellen van de boodschapper Mohammed saws waren zich als geen ander bewust waar hun verantwoordelijkheden lagen. Deze wereld was slechts tijdelijk, een plaats waar de gelovigen elkaar bijstaan het paradijs te bereiken. Hoe hoger je positie en hoe meer invloed en macht, hoe groter de verantwoordelijkheid. Macht is als vuur, het is nuttig, iemand moet de leiding nemen, maar het brengt ook gevaren met zich mee. De persoon met macht is geneigd minder rekening met anderen te houden, minder open te staan voor kritiek en arrogantie ligt op te loer. Na de dood van de boodschapper Mohammed saws waren er geen personen in de wereld met een hogere status dan de metgezellen rah en voor hen waren de adviezen en het voorbeeld wat de boodschapper Mohammed saws gegeven had van essentieel belang om de gevaren van macht het hoofd te bieden.

De machtigste man van de wereld na de dood van de profeet Mohammed saws en zijn opvolger Abu Bakr rah, was Umar ibn Al-khattab rah. Onder zijn leiding breidde het islamitische rijk zich enorm uit en het aantal mensen dat onder zijn verantwoordelijkheid viel nam exponentieel toe. Dit maakte Omar rah zenuwachtig en hij was er altijd op gebrand in de gaten te houden of niemand onder zijn leiding tekort gedaan werd. Midden in de nacht deed hij zijn rondes en toen hij eens samen met Aslam rah een ronde maakte zag hij in de verte een vuur. Ze gingen erheen en zagen een vrouw met kleine kinderen. De vrouw roerde in een pan terwijl de kinderen om haar heen aan het huilen waren. ‘Waarom huilen de kinderen zo?’ Vroeg Omar rah nadat hij de vrouw de vredesgroet had gegeven. Ze huilen van de honger, antwoordde de vrouw. ‘wat zit er dan in de pot?’ vroeg Omar rah. Ze antwoordde: ‘Alleen water en stenen om hen rustig te krijgen tot ze in slaap vallen. Er zit geen voedsel in. Allah swta zal tussen ons en de kalief oordelen. Omar rah zei: Moge Allah swta je genadig zijn, hoe zou Omar van jullie situatie op de hoogte kunnen zijn? Ze zei: Hij is onze leider en verantwoordelijk voor ons, maar hij heeft ons verwaarloosd. Allah zal tussen ons en hem oordelen.

Omar rah was zichtbaar aangedaan en zei tegen zijn metgezel: ‘laten we gaan’. Ze haastten zich naar het voedselpakhuis en haalde daar een zak met meel en een klomp vet en Omar rah laadde het persoonlijk op zijn rug. Asmal rah boodt aan het te dragen, maar Omar rah weigerde en zei: ‘geen denken aan, zou jij mijn last dragen op de dag des oordeels?’ Ze gingen snel naar de vrouw en samen prepareerde zij het voedsel, waarbij Aslam zich verbaasde de machtigste man van de wereld zelf te zien koken. Toen het klaar was goot hij het in een schaal en bleef opscheppen tot alle kinderen verzadigd waren. Hij liet de rest van het eten achter en vertrok. De vrouw zei: Moge Allah swta je belonen, jij bent het meer waardig leider te zijn dan Omar rah.’ Hij antwoordde: Alsjeblieft, zeg goede dingen, zeg goede dingen!

Toen ze zich een stukje verwijderd hadden draaide Omar zich om om de situatie te observeren. Hij ging pas verder toen de kinderen blij met elkaar aan het spelen waren. Hij zei tegen zijn metgezel: O Aslam, niets hield hen wakker behalve de honger. Ik wilde niet weg voor ik dit met eigen ogen had kunnen aanschouwen.

Leiderschap brengt grote risico’s en verantwoordelijkheden met zich mee. Degenen die zich erin verheugen en misbruik maken van hun macht zijn in groot gevaar. Ze draaien zichzelf een rad voor ogen door kritiek te beantwoorden met kleineren en repressie. De smeekbeden van de hongerige zal Allah swta bereiken en de wereldse macht die de leider heeft door zich te voegen naar machthebbers in deze wereld zullen hem op de dag des oordeels niet baten.

Moge Allah swta ons inzicht en wijsheid schenken.